Εδώ, στη ρωγμή του χρόνου…

 


Η στιγμή εκκίνησης της ιστορίας και
 το αναπότρεπτο της πλοκής

του Λευτέρη Γιαννακουδάκη

Ένα ερώτημα που μας απασχολεί όταν ξεκινάμε μία ιστορία είναι το «σε ποια στιγμή ξεκινάει». Ο ορισμός της «στιγμής εκκίνησης» δεν περιέχει απλώς το χρόνο με την έννοια της ώρας της ημέρας, ή ακόμα και της εποχής, αλλά περικλείει ένα ολόκληρο σύμπαν. Το βασικό ερώτημα που πρέπει να απαντήσουμε είναι ποια στιγμή της ζωής του βασικού χαρακτήρα ξεκινάει η ιστορία και γιατί αυτή η στιγμή είναι μια μη αναστρέψιμη «ρωγμή του χρόνου»1 στη ζωή και στην αδιατάρακτη καθημερινότητά του.
Φανταστείτε ένα ξύλινο καράβι που επιπλέει σ’ ένα ποτάμι. Το καράβι έχει κουπιά, αλλά όχι μηχανή. Καθώς κινείται με το ρυθμό του ρεύματος, η πορεία είναι προδιαγεγραμμένη και η κίνηση σταθερή, όσο το ρεύμα του ποταμού κινείται με σταθερή ταχύτητα. Εάν όμως σε σύντομη απόσταση ελλοχεύει ένας καταρράκτης, τότε το καράβι από ένα σημείο και μετά θα αρχίσει να κινείται με ολοένα αυξανόμενη ταχύτητα σε μία πορεία που θα οδηγήσει στην πτώση του. Εάν οι κωπηλάτες αντιληφθούν έγκαιρα το ρεύμα, θα καταφέρουν να αποτρέψουν την πτώση, εάν όχι, τότε αυτή  θα είναι αναπόφευκτη. Η πορεία του λογοτεχνικού ή του κινηματογραφικού χαρακτήρα είναι ακριβώς ανάλογη: παρασύρεται από το ρεύμα της πλοκής, το οποίο αντιλαμβάνεται μόνο όταν δεν μπορεί να αντιδράσει αλλιώς και οδηγείται προς την πτώση –το μοναδικό ερώτημα που μένει ανοικτό είναι αν θα καταφέρει να επιβιώσει ή αν θα γκρεμοτσακιστεί. Συνέχεια

Advertisements

Η Επιστροφή του Αστακού

δομή vs περιεχόμενο, σημειώσατε 2

του Λευτέρη Γιαννακουδάκη

Οι ιστορίες μπορούν να χωριστούν, ανάλογα με τη δομή τους και τα επίπεδα των συγκρούσεων που περιλαμβάνουν, σε τρεις μεγάλες κατηγορίες: κλασική, μοντέρνα, μεταμοντέρνα. Δύο από τα μοτίβα συγκρούσεων που ορίζουν την κλασική ιστορία είναι «άνθρωπος ενάντια στη φύση» και «άνθρωπος ενάντια σε άνθρωπο», ενώ δύο αντίστοιχα για την μοντέρνα είναι «άνθρωπος ενάντια στην κοινωνία» και «άνθρωπος ενάντια στον εαυτό του». Οι ταινίες «Η Επιστροφή» του Αλεχάντρο Γκονζάλεζ Ινιαρίτου (σε σενάριο του Μαρκ Σμιθ και του Αλεχάντρο Γκονζάλεζ Ινιαρίτου) και «Ο Αστακός» του Γιώργου Λάνθιμου (σε σενάριο του Ευθύμη Φιλίππου και του Γιώργου Λάνθιμου) είναι δύο χαρακτηριστικά παραδείγματα που πατάνε στις δύο αυτές πλοκές αντίστοιχα, αποτελώντας όμως ταυτόχρονα και απόδειξη του γεγονότος ότι αυτό που μετράει περισσότερο είναι το μήνυμα και όχι το μέσο. Συνέχεια

Χτίζοντας την ιστορία με το «μαγικό εάν»

του Λευτέρη Γιαννακουδάκη

Η γραφή είναι ένα παιχνίδι ερωταποκρίσεων, το οποίο παίζεται επανειλημμένα αλλάζοντας απαντήσεις, έως το σημείο που η ιστορία φτάνει στην ολοκλήρωσή της. Αυτό που ξεκινάει την έμπνευση συχνά είναι μια ιδέα η οποία έρχεται στο μυαλό μας. Σκεφτόμαστε π.χ. ότι θα θέλαμε να γράψουμε μια ιστορία για έναν ψαρά που χάθηκε στη θάλασσα και βρέθηκε σ’ ένα μαγικό νησί ή ότι θέλουμε να γράψουμε μια άλλη ιστορία για τη μοναξιά σε μια μεγαλούπολη. Από το στάδιο της ιδέας έως το σημείο της ολοκλήρωσης ενός κειμένου μεσολαβούν πολλά βήματα, αλλά το πιο βασικό είναι να βρούμε την ιστορία και το θέμα της. Η ιδέα από μόνη της δεν αρκεί, θα πρέπει να χτιστεί βήμα βήμα, λέξη λέξη, σκηνή σκηνή, μέσα από το φίλτρο του κάθε συγγραφέα. Αν δύο άνθρωποι έχουν την ίδια βασική ιδέα, θα γράψουν σίγουρα δύο διαφορετικές ιστορίες.

Συνέχεια

Τύποι έναρξης

του Λευτέρη Γιαννακουδάκη

Όταν ξεκινάμε ένα μυθιστόρημα είναι σημαντικό να πετύχουμε τρία πράγματα: Να καταφέρουμε να μπούμε στην πλοκή, ορίζοντας το είδος της ιστορίας που θα αφηγηθούμε. Να εισαγάγουμε και να χαρακτηρίσουμε τον πρωταγωνιστή. Να κεντρίσουμε το ενδιαφέρον του αναγνώστη έτσι ώστε να συνεχίσει την ανάγνωση.

Ο πιο οικονομικός τρόπος για να επιτύχετε και τα τρία είναι να τα κάνετε ταυτόχρονα. Και ο καλύτερος τρόπος για να το κάνετε αυτό είναι να βρείτε την κατάλληλη σκηνή, δηλαδή το γεγονός εκείνο που μέσα από την ανάπτυξη της δράσης του θα δώσει όλα τα προαναφερόμενα.

Είναι απαραίτητο να ξεκινήσουμε με σκηνή;
Συνέχεια

Η ομορφιά της απλότητας

του Λευτέρη Γιαννακουδάκη

Με αφορμή την παράσταση
«Η Χαμένη Τιμή της Καταρίνα Μπλουμ»
της θεατρικής ομάδας Ubuntu
στο νέο πολιτιστικό κέντρο Ηρακλείου.

Το έργο γνωστό και θρυλικό, «η χαμένη τιμή της Καταρίνα Μπλουμ», η πολυδιαβασμένη νουβέλα του Χάινριχ Μπελ, ένα κείμενο με το οποίο ήρθα ξανά σε επαφή μόλις πέρυσι, μετά από χρόνια, ένα από εκείνα τα βιβλία που τα διαβάζεις στα νιάτα σου και πάντα αναρωτιέσαι τι αντίκτυπο θα έχει πάνω σου αν συναντηθείτε κάποια στιγμή που θα έχεις ξεφύγει από τον κόσμο της παιδικότητας, της εφηβείας, ακόμα και της μετεφηβείας, έχοντας βυθιστεί για χρόνια σ’ εκείνον του ενηλίκου. Συνέχεια

Αρχή του Ταξιδιού

του Λευτέρη Γιαννακουδάκη

Ξεκινώντας το μυθιστόρημα

Πολλοί συγγραφείς θεωρούν την αρχή το πιο σημαντικό και δύσκολο μέρος του κειμένου τους. Όπως ο Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες, ο οποίος είχε πει ότι παλεύει για πολλές μέρες την πρώτη του παράγραφο και θεωρεί ότι μόλις την έχει ολοκληρώσει, το υπόλοιπο θα έρθει μόνο του. Άλλοι συγγραφείς γράφουν την αρχή τους στο τέλος, μετά που θα ολοκληρώσουν την ιστορία και θα ξέρουν ακριβώς την εξέλιξη της και άλλοι γράφουν σελίδες μέχρι να βρουν την αρχή και έπειτα κόβουν το προηγούμενο μέρος και συνεχίζουν από κει. Όποια μέθοδο και αν προτιμήσετε να θυμάστε ότι μια καλή αρχή είναι ένα δόλωμα για να κρατήσουμε τον αναγνώστη στο κείμενό μας. Αν ο αναγνώστης δε δελεαστεί, τότε είναι πολύ πιθανό να αφήσει το κείμενο χωρίς καν να το διαβάσει.

Συνέχεια

Πτώση και άνοδος του χαρακτήρα

Με αφορμή τις ταινίες “Southpaw” και “Inside Out”

του Λευτέρη Γιαννακουδάκη

 Στις περισσότερες κινηματογραφικές ιστορίες η κατάσταση του ήρωα διαγράφει μία πορεία, ένα τόξο (arc), το οποίο μπορεί είτε να εκτείνεται προς τα κάτω και να καταλήγει σε άνοδο, είτε να εκτείνεται προς τα πάνω και να καταλήγει σε κάθοδο. Στην πρώτη περίπτωση μιλάμε για ιστορίες πτώσης και ανόδου, ενώ στη δεύτερη για ιστορίες ανόδου και πτώσης. Δύο καινούργιες ταινίες, το “Southpaw”, που αποδόθηκε «Ο Αριστερόχειρας», και το “Inside Out”, που αποδόθηκε «Τα Μυαλά που Κουβαλάς», ακολουθούν την πρώτη πορεία, η οποία είναι και η πιο συνηθισμένη που συναντάμε. Παρόλα αυτά, η καθεμιά τους έχει το δικό της πρωτότυπο σενάριο και οι διαφορές ανάμεσα στην εξέλιξη των ιστοριών είναι αυτές που κάνουν τη δεύτερη να ξεχωρίζει αισθητά από την πρώτη. Συνέχεια