Τύποι έναρξης

του Λευτέρη Γιαννακουδάκη

Όταν ξεκινάμε ένα μυθιστόρημα είναι σημαντικό να πετύχουμε τρία πράγματα: Να καταφέρουμε να μπούμε στην πλοκή, ορίζοντας το είδος της ιστορίας που θα αφηγηθούμε. Να εισαγάγουμε και να χαρακτηρίσουμε τον πρωταγωνιστή. Να κεντρίσουμε το ενδιαφέρον του αναγνώστη έτσι ώστε να συνεχίσει την ανάγνωση.

Ο πιο οικονομικός τρόπος για να επιτύχετε και τα τρία είναι να τα κάνετε ταυτόχρονα. Και ο καλύτερος τρόπος για να το κάνετε αυτό είναι να βρείτε την κατάλληλη σκηνή, δηλαδή το γεγονός εκείνο που μέσα από την ανάπτυξη της δράσης του θα δώσει όλα τα προαναφερόμενα.

Είναι απαραίτητο να ξεκινήσουμε με σκηνή;

Υπάρχουν πολλοί εναλλακτικοί τρόποι. Υπάρχουν εξαιρετικές ιστορίες που αρχίζουν μ’ ένα διάλογο, μια φιλοσοφική άποψη ή με ένα σκηνικό. Μπορείτε να μάθετε και να χρησιμοποιήσετε αυτούς του τρόπους, όπως ακριβώς ένας σκακιστής μαθαίνει και χρησιμοποιεί αντίστοιχα το άνοιγμα της παρτίδας. Διαφορετικές εκκινήσεις μπορεί να σας οδηγήσουν σε διαφορετικά ως προς τη φύση και το περιεχόμενο τους κείμενα, κάτι που μπορεί να αποτελέσει εξαιρετική άσκηση για την αναζήτηση του ύφους και των θεμάτων.

Παρακάτω αναφέρονται οι πιο συνηθισμένοι τρόποι έναρξης:

Σκηνικό: Μπορούμε να ξεκινήσουμε την ιστορία μας περιγράφοντας το σκηνικό, το χώρο δηλαδή που διαδραματίζεται η ιστορία μας. Το σκηνικό μπορεί να καθορίσει την ιστορία και ότι πρέπει να ανταποκρίνεται σε αυτή και αντίστροφα. Επιλέξτε προσεκτικά τα επίθετα που θα χρησιμοποιήσετε και τα στοιχεία του χώρου που θα επιλέξετε να περιγράψετε, καθώς αυτά θα καθοδηγήσουν την ιστορία σας και θα δημιουργήσουν στον αναγνώστη προσδοκίες και ερωτηματικά.

Αντιλήψεις: Μπορείτε να ξεκινήσετε το κείμενο σας με την περιγραφή μιας αντίληψης ή για να είμαστε πιο ακριβής, μίας ιδεολογίας. Αυτό έχει ένα ρίσκο – μπορεί να φανεί διδακτικό και ο αναγνώστης να θεωρήσει ότι πρόκειται για ένα κείμενο στεγνό και θεωρητικό. Από την άλλη όμως, οι αντιλήψεις σε κάποιες περιπτώσεις, ειδικά αν εκφέρονται σε πρώτο πρόσωπο ή με τη μορφή διαλόγου, υπηρετούν πολλαπλούς σκοπούς, καθώς μπορούν να δώσουν και το χαρακτήρα αυτού που μιλάει, αλλά και το θέμα της ιστορίας.

Αισθήσεις: Οι αισθήσεις προκαλούν τον αναγνώστη να αρχίσει να βιώνει τη διήγηση, γι’ αυτό πολλοί συγγραφείς προτιμούν να αρχίζουν έτσι τις ιστορίες τους. Δημιουργείται έτσι μία ισχυρή αίσθηση του σκηνικού. Μία μυρωδιά, η υφή ενός αντικειμένου, ένας ήχος μπορούν να περιγράψουν όσο τίποτε άλλο το σκηνικό της ιστορίας μας.

Μία ανάγκη ή ένα κίνητρο: Τίποτα δεν ωθεί περισσότερο αποτελεσματικά τους χαρακτήρες και τους αναγνώστες, όσο μία ευκρινής ανάγκη, και όσο πιο νωρίς οριστεί η ανάγκη αυτή, τόσο το καλύτερο. Μαθαίνουμε αμέσως τι θέλει ο ήρωας. Εξίσου αποτελεσματικό είναι να ξεκινήσουμε ορίζοντας τι δεν θέλει ο ήρωας. Και στις δύο περιπτώσεις ξέρουμε για ποιο σκοπό θα αγωνιστεί.

Σκίτσο του ήρωα: Η έναρξη σας θα μπορούσε να δίνει μία εξωτερική περιγραφή του ήρωα. Το μειονέκτημα είναι ότι αυτό μπορεί να καθυστερήσει λίγο την έναρξη της δράσης. Το βασικό πλεονέκτημα είναι ότι έτσι προσεγγίζουμε αμέσως τον ήρωα. Μαθαίνουμε κατευθείαν πώς είναι και τι κάνει. Δημιουργούμε εικόνα και αρχίζουμε να μπαίνουμε στη θέση του. Αυτό μας βοηθάει να είμαστε έτοιμοι όταν θα ξεκινήσει η βασική δράση. Θα ξέρουμε το χαρακτήρα και τα βασικά προβλήματα και ζητήματα που τον απασχολούν.

Συμβολικό αντικείμενο: Αν η πρώτη πρόταση σας περιγράφει ένα αντικείμενο, ασχέτως αν επιθυμείτε να είναι συμβολικό ή όχι, οι περισσότεροι αναγνώστες θα το αντιληφθούν ως συμβολικό και κατά πάσα πιθανότητα θα αναρωτηθούν: «Γιατί ξεκινάμε μ’ αυτό το αντικείμενο; Ποιο είναι το νόημα του;»

Το πλεονέκτημα του να ξεκινήσει μία ιστορία μ’ ένα σύμβολο είναι ότι εκτός από το ότι δίνει προσδοκίες σε σχέση με το θέμα, δίνει στον αναγνώστη μία πολύ συγκεκριμένη εικόνα. Το μειονέκτημα είναι ότι αυτή η εξέχουσα θέση που δίνεται στο αντικείμενο μπορεί να προκαλέσει υπέρμετρες προσδοκίες και ερμηνείες στον αναγνώστη, με αποτέλεσμα η έναρξη να φανεί υπερβολικά επιτηδευμένη.

Δράση: Τα μάτια μας αντιλαμβάνονται πολύ γρήγορα την κίνηση. Το να αρχίσετε μια ιστορία με δράση θα προκαλέσει σίγουρα την προσοχή του αναγνώστη σας. Προσοχή όμως: πρέπει η συγκεκριμένη δράση να σχετίζεται με το θέμα και την εξέλιξη της ιστορίας.

Ερώτηση: Το μεγαλύτερο κίνητρο για την ανάγνωση προέρχεται από τη δημιουργία ερωτημάτων. Η ανάγνωση γίνεται μία αναζήτηση απαντήσεων. Έτσι, το να ρωτήσετε κάτι είναι ο πιο άμεσος τρόπος για να κάνετε τον αναγνώστη να συνεργαστεί μαζί σας.

Το πλεονέκτημα είναι ότι η ερώτηση, αν αποτελεί τμήμα ενός διαλόγου, μας εισάγει άμεσα σε μία σκηνή: βρισκόμαστε στη μέση της δράσης, κάτι συμβαίνει ήδη από την πρώτη γραμμή. Παρόλα αυτά, αυτό μπορεί να αποδειχθεί και μειονέκτημα, καθώς δεν γνωρίζουμε ακόμα τον ομιλητή, ούτε το μέρος στο οποίο μιλάει και το να δώσουμε τα στοιχεία αυτά, αμέσως μετά την ερώτηση, μπορεί να φανεί επιτηδευμένο. Παρόλο αυτά, η ερώτηση μπορεί να αποτελέσει μία αποτελεσματική έναρξη, καθώς είναι σημαντικό να θέτουμε ερωτήσεις στον αναγνώστη.

Σιγουρευτείτε ότι ο αναγνώστης ξέρει ότι κάτι συμβαίνει και ότι κάτι πρόκειται να συμβεί.
Σιγουρευτείτε ότι καμία από τις σκηνές σας δεν είναι στατική. Ολοκληρώστε τις, διακριτικά ή φανερά με «υποσχέσεις». Δείξτε ότι κάτι ξεφεύγει, ότι κάτι δεν πάει καλά και ότι κάτι πρόκειται να συμβεί σύντομα. Σιγουρευτείτε ότι κάθε σκηνή κινείται και οδηγεί προς κάτι καθαρό και στέρεο.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s